1916-жылдагы Түркстан окуялары: жаңы архивдик материалдар

Кыргыз улуттук университетинде «Түркстандагы 1916-жылдагы окуяларда чет өлкөлүк чалгын кызматтары» аттуу илимий изилдөөнүн үчүнчү басылышынын бет ачары өттү.

Саясий илимдердин кандидаты, китептин авторлорунун бири Досмир Узбеков изилдөөнүн жыйынтыктары жана анда пайдаланылган булактар тууралуу айтып берди. Анын айтымында, эмгекте 1916-жылдагы окуялар Биринчи дүйнөлүк согуштун контекстинде каралып, чет өлкөлүк чалгын кызматтарынын ишмердүүлүгүнө жана алардын Түркстандагы көтөрүлүштүн жүрүшүнө тийгизген мүмкүн болгон таасирине өзгөчө көңүл бурулган.

Изилдөөнү даярдоодо Германиянын архивдериндеги материалдар, Кыргызстандын Мамлекеттик архивинин документтери, ошондой эле аймактагы түрк офицерлеринин ишмердүүлүгүнө байланыштуу тарыхый булактар пайдаланылган. Бул документтер көтөрүлүштүн тарыхый өбөлгөлөрүн жана жүрүшүн тереңирээк изилдөөгө мүмкүнчүлүк берет.

Жолугушуунун жүрүшүндө китеп Институттун тарых жана регион таануу багытынын профессордук-окутуучулук курамы менен талкууланды. Катышуучулар авторго архивдик материалдар, көтөрүлүштүн себептери жана тышкы күчтөрдүн ролу боюнча суроолорду беришти. Жолугушуу пикир алмашуу жана илимий талкуу үчүн аянтча болду.

Илимий-изилдөө, санариптик мультимедиялык-билим берүү борборунун жетекчиси Шайыргүл Батырбаева басылманын булак таануу жагынан баалуулугун белгиледи. Анын айтымында, китепте тарыхый окуялар баяндалып гана тим болбостон, алардын себептери жана кесепеттери документалдык материалдардын негизинде талданган.

Тарых жана регион таануу институтунун директору Алымбек Кушубеков бет ачардын университеттин дубалдарында өтүшү өзгөчө мааниге ээ экенин белгиледи. Анткени автордун атасы Сатар Узбеков бул окуу жайда 53 жыл эмгектенип, тарыхчылардын бир нече муунун даярдоого салым кошкон. Анын эмгеги жана жаркын элеси университеттин жамаатынын эсинде сакталып келет.

Досмир Узбеков китептин нускаларын институттун окутуучуларына тапшырды. Ошондой эле университеттин китепканасына билим берүү жана илимий-изилдөө иштеринде пайдалануу үчүн 40 нуска китеп белек кылды.

Иш-чара Кыргызстандын жана Борбордук Азиянын тарыхын изилдөөдө жаңы булактарды жана ыкмаларды талкуулоого өбөлгө түздү.