Жасалма интеллект: келечек босогосунда

Бүгүнкү күндө технологиянын өнүгүшү адамзаттын жашоо образын түп тамырынан бери өзгөртүп жатат. Бул өзгөрүүлөрдүн борборунда жасалма интеллект (ЖИ) турат. Бир кезде фантастикалык тасмалардын гана сюжети болгон бул технология азыр ар бирибиздин чөнтөгүбүздөгү смартфондон баштап ири өндүрүш ишканаларына чейин кеңири колдонулууда.

Жасалма интеллект деген эмне?

Жасалма интеллект — бул компьютердик системалардын адамга мүнөздүү болгон логикалык ой жүгүртүү, үйрөнүү, талдоо жана чечим кабыл алуу жөндөмүнө ээ болушу. Ал маалыматтарды иштеп чыгып, каталарын оңдоп, убакыттын өтүшү менен «акылдуураак» боло алат.

Жашоодогу ролу

Жасалма интеллект медицина тармагында ооруларды алдын ала аныктоого, билим берүүдө ар бир окуучуга жекече мамиле кылууга жана тил которууда тоскоолдуктарды жоюуга жардам берүүдө. Мисалы, Кыргызстанда да ЖИ аркылуу кыргыз тилин санариптештирүү, үндү текстке айлантуу сыяктуу долбоорлор ийгиликтүү ишке ашырылууда.

Пайдасы жана кооптонуулар

ЖИ адамдын ишин жеңилдетип, каталарды азайтат. Бирок ошол эле учурда «келечекте көптөгөн кесиптер жоголуп кетпейби?» деген кооптонуулар да бар. Адистердин айтымында, технология адамды толугу менен алмаштырбайт, тескерисинче, жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат. Негизги максат — технологияны туура багытта, этикалык нормаларды сактоо менен колдонуу.

Жыйынтык

Жасалма интеллект — бул жөн гана курал. Аны өнүгүү үчүн колдонуу же коркунуч катары кабыл алуу өзүбүздүн колубузда. Келечекте бул технология менен тил табыша билгендер гана ийгиликке жетери талашсыз. Ошондуктан жаңы доордун агымынан артта калбай, санариптик сабаттуулукту жогорулатуу — мезгилдин талабы.

Кошумча маалымат: Кыргызстандагы демилгелер

• Улуттук долбоорлор: Кыргызстанда мамлекеттик деңгээлде кыргыз тилин санариптештирүү максатында «Айтил» (Aitil) жана «АкылАй» (AkylAI) сыяктуу жасалма интеллект платформалары иштелип чыккан. Бул системалар текстти үнгө айлантып, кыргызча сүйлөшө алат.
• Билим берүү жана илим: И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде Жасалма интеллект жана киберкоопсуздук борборун ачуу пландалууда. Бул борбордо келечектин адистери даярдалат.
• Мамлекеттик колдоо: Кыргызстан 2026-жылга чейин мамлекеттик кызматтарда, салык тармагында жана медицинада ЖИ технологияларын кеңири колдонуу максатын коюуда.
• Коопсуздук: Жасалма интеллект технологиялары өзгөчө кырдаалдарды, мисалы, мөңгүлөрдүн абалын көзөмөлдөө жана табигый кырсыктарды алдын алуу үчүн да колдонулууда.

Жамангулов Ж., №10 Манас атындагы жалпы орто билим берүү мектебинин мугалими