Нерселердин электрлениши. Электр заряды

02.04.2026
0

Сабактын максаты:

Билим берүүчү: Окуучулар электрленүү кубулушун, заряддын түрлөрүн жана алардын өз ара аракеттенүүсүн түшүнүшөт.

Өнүктүрүүчү: Тажрыйба жүргүзүү, байкоо жүргүзүү жана жыйынтык чыгаруу көндүмдөрүн өстүрүшөт.

Тарбиялык: Күнүмдүк турмуштагы физикалык кубулуштарга илимий көз караш менен кароого үйрөнүшөт.

Engage (Кызыгууну ойготуу) — 5 мүнөт

Мугалимдин иш-аракети:

Демонстрация: Кадимки пластмасса таракты же шарды алып, жүн кездемеге сүрткөндө майда кагаз кесимдерин жакындатат. Кагаздар «бийлеп», таракка жабыша баштайт.

Проблемалык суроо: «Балдар, эмне үчүн кагаздар таракка жабышып жатат? Бул жерде кандайдыр бир желим барбы?»

Оюн: «Сыйкырдуу шар». Бир окуучунун чачына шарды сүргөндө, чачтарынын шарды көздөй тик турганын көрсөтөт.

Explore (Изилдөө) — 10 мүнөт

Окуучулардын иш-аракети (Топтук иш):

1-топ: Эбонит таякчасын жүн кездемеге сүрөсүңөр

2-топ: Айнек таякчасын жибек кездемеге сүрөсүңөр

Тапшырма: Ар бир топ өзүнүн таякчасын электроскопко жакындатып, эмне болгонун байкагыла.

Виртуалдык лаборатория: Эгер мүмкүнчүлүк болсо, PhET (Balloons and Static Electricity) симуляциясын колдонуп, электрондордун бир нерседен экинчисине «секирип» өткөнүн экрандан көрүшөт.

Explain (Түшүндүрүү) — 10 мүнөт

Жаңы теманы өздөштүрүү:

Аныктама: Нерселерди бири-бирине сүрткөндө алардын башка нерселерди тартуу касиетине ээ болушу электрленүү деп аталат.

Заряддын түрлөрү:

Оң заряд (+): Айнекти жибекке сүрткөндө пайда болот.

Терс заряд (-): Эбонитти жүнгө сүрткөндө пайда болот.

Өз ара аракеттенүү:

Бирдей белгидеги заряддар (+ жана + же — жана -) — түртүлүшөт.

Ар башка белгидеги заряддар (+ жана -) — тартылышат.

Elaborate (Тереңдетүү) — 10 мүнөт

Ыкмаларды колдонуу:

»Турмуштук физика»: Эмне үчүн синтетикалык кийимдерди чечкенде учкун чыгат? Эмне үчүн бензин ташуучу машиналардын артында темир чынжыр сүйрөлүп жүрөт? (Талкуулоо).

Сайттар менен иштөө: Окуучуларга Bilimland.kg сайтынан тема боюнча кыска видео ролик көрсөтүү.

Маселе чыгаруу: Электр зарядынын сакталуу закону боюнча жөнөкөй логикалык суроолорду берүү.

Evaluate (Баалоо) — 10 мүнөт

Текшерүү:

Интерактивдүү оюн: Wordwall же Quizizz аркылуу 5 суроодон турган тест.

Мисалы: «Электрондун заряды кандай белгиге ээ?»

Рефлексия (3-2-1 ыкмасы):