СОКУЛУКТУН БИЛИМ КАРТАСЫ КАНТИП ӨЗГӨРҮҮДӨ

Сокулук районунун О.Кутманалиев атындагы маданият үйүндө педагогика кызматкерлеринин «Доор өзгөрткөн билим: жаратман мугалим – өнүккөн өлкө» аттуу салттуу Август кеңешмеси болуп өттү. Иш-чарага аймактагы мектептер менен бала бакчалардын жетекчилери, мугалимдер, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрү жана билим берүү тармагынын эксперттери катышты. Кеңешмеде аймактагы билим берүүнүн сапаты, жетишилген ийгиликтер, кадрдык жана инфраструктуралык маселелер, ошондой эле 12 жылдык билим берүү моделин ишке ашыруунун маанилүү кадамдары кеңири талкууланды.

1. ЖЕТИШКЕНДИКТЕР ЖАНА НЕГИЗГИ БАГЫТТАР

Сокулук райондук билим берүү бөлүмүнүн башчысы Марат Жолдошбекович Үсөналиев өзүнүн баяндамасында акыркы окуу жылындагы статистикалык көрсөткүчтөргө, жетишкендиктерге жана тармактагы негизги көйгөйлөргө кеңири токтолду.

Билим сапаты жана көрсөткүчтөр

Марат Үсөналиев белгилегендей, Сокулук району боюнча:

• Мектептер жана окуучулар: Райондо 47 жалпы билим берүү мектеби, 3 интернат жана 4 жеке менчик мектеп иш алып барууда. Аларда 2 200 мугалим эмгектенет.
• Билим сапаты: Район боюнча окуучулардын билим сапаты өткөн жылдарга салыштырмалуу өсүп, 50 пайызды түздү.
• Мектепке чейинки тарбия: Райондо 36 мамлекеттик жана 33 жеке менчик бала бакча иштеп, 5 073 баланы камтыйт (камтуу көрсөткүчү 49%). Облус боюнча бул көрсөткүчтү 60 пайызга жеткирүү милдети турат. Коопсуздукту камсыздоо максатында бала бакчаларга 432 видеокөзөмөл камерасы орнотулган.

Жалпы республикалык тестирлөө (ЖРТ) жана олимпиадалар

Бөлүм башчысы акыркы жылдары Сокулукта ЖРТ көрсөткүчү кыйла жогорулаганын сыймыктануу менен аталды:

• Изилдөө жылында 1 703 бүтүрүүчүнүн ичинен эки окуучу 228 балл алды, ал эми 18 бүтүрүүчү 200дөн жогору балл топтоду. Бул район үчүн акыркы беш жылдагы эң жогорку көрсөткүчтөрдүн бири болду.
• Республикалык олимпиадаларда райондук окуучулар 8 байгелүү орунга ээ болуп, бир окуучу 3-орунду ээледи.
• «Жылдын мугалими» конкурсунун областтык этабында Сокулук педагогдору 3 биринчи орунду жана 1 экинчи орунду багындырышты.

Санариптештирүү жана педагогдордун компетенттүүлүгү

12 жылдык билим берүү моделине өтүүдө мугалимдердин кесиптик деңгээлин жогорулатуу жана санариптик каражаттар менен камсыздоо зарылдыгы аталды:

• Районго 324 ноутбук, андан сырткары англис тили мугалимдерине 174 ноутбук тапшырылды.
• Бардык окуучулар «Е-күндөлүк» системасына толук катталды.

Мугалимдердин компетенттүүлүк тестирлөөсүнүн жыйынтыгы боюнча математиктер 99%, англис тили 98%, химия 97%, биология 95%, физика жана география 94%, информатика мугалимдери 93% көрсөткүчтү көрсөтүштү.

Көйгөйлөр жана алдыдагы милдеттер

Баяндамачы тармактагы айрым аксап жаткан маселелерди да жашырган жок:

• Кадр жетишсиздиги: Бүгүнкү күндө райондо 33 мугалим (өзгөчө башталгыч класстар, музыка, дене тарбия, эмгек сабактары боюнча) жетишпейт.
• Инфраструктура жана тамактануу: Бала бакчалардын айрымдары типтүү эмес имараттарда жайгашкан. 1-январдан тарта окуучулардын тамак-ашына бөлүнүүчү каражат 40 пайызга көбөйтүлөт, буга байланыштуу жергиликтүү айыл өкмөттөр мектептерди муздаткыч жана керектүү жабдуулар менен камсыз кылууга тийиш.
• Методикалык колдоо: Чүй облусунда реформадан кийин калган 4 методикалык кабинеттин бири Сокулук районунда сакталып калгандыктан, мугалимдерге усулдук жардам көрсөтүү күчөтүлөт.

2. PISA ИЗИЛДӨӨЛӨРҮ ЖАНА 12 ЖЫЛДЫК БИЛИМ БЕРҮҮ РЕФОРМАСЫ

Кеңешмеде өлкөдөгү билим берүү реформасы жана эл аралык PISA изилдөөсүнүн жыйынтыктары өзгөчө басым менен талкууланды. Райондук билим берүү бөлүмүнүн башчысы Марат Үсөналиев жана «Кут Билим» медиа борборунун жетекчиси Кубат Чекиров өз сөздөрүндө Кыргызстан PISA эл аралык рейтингинде 11 позицияга өйдө көтөрүлгөнүн баса белгилешти.

«Бул — туруктуу динамикалык өсүш. 2022-жылдан бери мамлекет тарабынан көрүлгөн комплекстүү чаралардын аркасында кичине болсо да олуттуу жылыш бар. Эгер ушул темпти кармап алдыга жылсак, дүйнөлүк сыноолордо татыктуу орунга жетебиз» — Кубат Чекиров, «Кут Билим» медиа борборунун жетекчиси

Сокулук районунун Август кеңешмесинин кабыл алынган резолюциясында 12 жылдык билим берүү моделине өтүү системалуу түрдө төмөнкү багыттарда ишке ашырылары белгиленди:

• Баалоо системасын өзгөртүү: Окуучулардын жалаң гана теориялык билимин текшербестен, алардын практикалык компетенциясын, сынчыл жана чыгармачыл ой жүгүртүүсүн өнүктүрүү.
• Профилдик окутуу: 2026–2027-окуу жылында 8-класстарда предпрофилдик (кесиптик багыт берүүчү) программаларды киргизүү.
• Инклюзивдүүлүк жана теңдик: Баланын жашаган жерине жана социалдык абалына карабастан, сапаттуу билим алуусуна шарт түзүү.

3. ТАЖРЫЙБА АРКЫЛУУ ӨНҮГҮҮ

Август кеңешмесинде мектептердин жана бала бакчалардын алдыңкы педагогдору өздөрүнүн иш тажрыйбалары менен бөлүштү.

Изилдөөчүлүк жана улуттук баалуулук

«Шалта келечеги» бала бакчасынын директору Канатбек кызы Кымбат заманбап мектепке чейинки билим берүү улуттук баалуулуктар, заманбап технологиялар жана балага багытталган чөйрөнүн жуурулушуусунан турушу керектигин айтты.

• Практикалык ийгилик: Жетекчилик тажрыйбасында бала бакчадагы балдардын камтылышын 33,3%га көбөйткөн.
• Ресурстарды туура пайдалануу: Долбоорлор аркылуу алынган эмеректерди туура колдонуп, айыл өкмөтүнүн бюджетинен кошумча каражат коротпостон 4-толук күндүк тайпаны ачууга жетишкен.

Эл аралык тажрыйба жана сынчыл ой жүгүртүү

Эл аралык долбоорлордун катышуучусу, тренер-методист Зарина Матсапаевна Москва жана Санкт-Петербург шаарларында квалификациясын жогорулатуудан өткөндөн кийинки сабак берүүдөгү өзгөрүүлөрү тууралуу айтып берди:

• Катага болгон мамиле: Мугалим окуучуга «2» деген баа коюудан баш тартып, катанын үстүндө биргеликте иштөө (рефлексия) принцибин киргизген.
• Багыт берүүчү педагог: Мугалим — баарын билүүчү эмес, окуучуга багыт (навигация) берүүчү инсан болушу керектиги айтылды.

Зомбулуксуз тарбиялоо жана үй-бүлө өнөктөштүгү

Б. Жамгырчинов атындагы мектептин директору Гүлнара Акаева инсанга багытталган тарбиянын негизи катары үй-бүлө менен мектептин бекем өнөктөштүгүн аталды. Бала мектепте да, үйдө да өзүн коопсуз сезиши үчүн басым көрсөтпөй, түшүндүрүү жана жеке үлгү аркылуу тарбиялоо зарылдыгы баса белгиленди.

4. ЖЕРГИЛИКТҮҮ БИЙЛИКТИН КОЛДООСУ

Сокулук райондук мамлекеттик администрациясынын башчысынын орун басары Илияз Ташкулов райондо акыркы мезгилде билим берүү инфраструктурасын чыңдоо боюнча олуттуу иштер аткарылып жатканын билдирди:

• Президенттик фонддун жана мамлекеттик программалардын алкагында райондо 2 жаңы бала бакча курулуп, мурда иштебей калган 3 бала бакча капиталдык оңдоодон өткөрүлүп, пайдаланууга берилгени турат.
• Мындан сырткары, 2 жаңы мектептин курулушу жүрүп жатат. Райондо ички миграциянын эсебинен окуучулардын саны көп болгонуна карабастан, мугалимдердин эмгеги менен билим сапаты өсүп жатканы белгиленди.

Сокулук районунун педагогикалык жамааты жаңы 2026–2027-окуу жылына чоң даярдык, айкын максаттар жана жаңы дем менен кадам ташталууда. Билим берүү бөлүмүнүн башчысы Марат Үсөналиев белгилегендей, 12 жылдык билим берүү реформасы, санариптештирүү, мугалимдердин кесиптик өсүшү жана жаш муундарга туура багыт берүү — өлкөнүн өнүгүүсүнүн башкы кепилдиги болуп кала берет.

Кеңешмеде алдыңкы мугалимдерге, мыкты мектеп жетекчилерине Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, Сокулук райондук администрациясынын, райондук билим берүү бөлүмүнүн жана Мугалимдер конгрессинин атайын сыйлыктары тапшырылды. Кеңешме талантуу мугалимдердин жана окуучулардын бий ансамбли уюштурган концерттик номер менен аягына чыкты.

Нурлан КЫДЫКОВ, “Кут Билим”