«СЕЙТЕК» ЖАҢЫЛАНУУ ЖОЛУНДА: УҢГУ ЖОЛУ – УЛУТТУК ТАРБИЯНЫН ӨЗӨГҮ 

Ааламдашуунун толкуну бүтүндөй дүйнөнү бир алкакка салып, улуттук өзгөчөлүктөрдү жууп-чайып жаткан заманда, ар бир эл үчүн өзүн сактап калуу маселеси курч турат. Мына ушундай шартта кыргыз элинин кылымдар бою калыптанган, мезгилдин сыноосунан өткөн уникалдуу руханий куралы бар. Ал — Уңгу Жолу. Бул жөн гана өткөн чактын жаңырыгы эмес, бул — улуттук тарбиянын, мамлекеттиктин жана келечек муундун генетикалык кодунун өзөгү.

Балдардын жана өспүрүмдөрдүн «Сейтек» улуттук борбору — Кыргызстандагы мектептен тышкаркы билим берүүнүн анык флагманы. Бүгүн 90 жылдык бай тарыхы бар бул куттуу мекеме миңдеген балдардын талантын ачып, аларды чоң сахнага гана эмес, жашоонун даңгыр жолуна даярдап келатат. Бул — өлкөнүн келечегин түптөгөн чоң масштабдагы маданий-агартуучулук экосистема.

Аталыштагы аманат

Борбордун аталышы кокусунан тандалган эмес. «Сейтек» — «Манас» үчилтигинин корутунду бөлүгү катары биримдикти, жаңыланууну жана келечекти коргоону символдоштурат. Мекеме ушул идеяны туу тутуп, улуттук баалуулуктарды сактоонун башкы очогуна айланды.

Глобалдашуу заманында кыргыздын маданий ДНКсын сактап калуу максатында борбордо «Байчечекей» фольклордук-этнографиялык тобу, «Азем» жана «Кыргыз көчү» комузчулар ансамблдери көп жылдан бери ийгиликтүү иштеп келатат. Муну менен катар, борбор тогуз коргоол, ордо сыяктуу улуттук оюндардан баштап, спорт, кол өнөрчүлүк, оригамиге чейинки акысыз же жеңилдетилген ийримдерди сунуштайт. Бул социалдык абалына карабай бардык балдарга тең укуктуу өнүгүү мүмкүнчүлүгүн берет. Ал эми хореография багытын аяктаган бүтүрүүчүлөргө профессионалдык даярдыктан өткөнүн тастыктаган «хореограф» сертификаты берилет.

Инфраструктуралык секирик жана модернизация

Акыркы жылдары борбор эл аралык гранттарды тартуу жана мамлекеттик колдоонун натыйжасында материалдык-техникалык базасын түп тамырынан бери жаңылады. Жапония өкмөтү менен кызматташуунун алкагында концерттик залга $66,500 ашык суммага заманбап үн жана жарык берүүчү жабдуулар орнотулду.

Учурда имаратта ири масштабдуу реконструкциялоо иштери кызуу жүрүүдө. Борбордун директору Эрик Латыповдун айтымында, Президент Садыр Жапаровдун демилгеси менен борбордун ремонтуна 27 миллион сом бөлүнгөн:

— Биз Маданият министрлигинен жана Сейсмология институтунан адистерди чакырып, имараттын дубалдарын кылдат текшертип чыктык. Модернизациянын алкагында үч административдик бөлмөнүн ордуна 100 чарчы метрлик, шыбынын бийиктиги 5 метр болгон заманбап спорттук-гимнастикалык зал жасадык. Экинчи кабатта спортчулар үчүн душ жана дааратканалар пайда болду. Кантсе да борбордун 90 жылдыгы эмеспи, өзгөрүүлөр абдан көп, бирок окуу процесси бир да күн үзгүлтүккө учураган жок, — дейт жетекчи.

Ошондой эле, отчеттук концерт бере турган жаш таланттар үчүн сахнага түз чыга тургандай жаңы конструкция жасалууда. Эми тарбиялануучулар биринчи кабаттан эле дароо бардык шарты бар, жаңыланган 5 гримдөөчү бөлмөгө кире алышат.

Эң ири жаңылыктардын бири — 50 жылдан бери бош турган, дээрлик 200 чарчы метрлик цоколь (төмөнкү) кабатынын ишке киргизилиши болду. Ал жерге эки чечинүүчү бөлмө жана 150 чарчы метрлик спорттук-хореографиялык зал жасалууда. Ал жерде бийчилер үчүн станоктор, күзгүлөр орнотулуп, атайын спорттук линолеум төшөлдү.

Балет бөлүмү жана акысыз конок үйү

Борбордун алдына койгон пландары амбициялуу. Жакын арада мында хореографиялык окуу жайына кирүүгө даярдай турган атайын балет бөлүмүн ачуу пландалууда. Балет залынын аянты 150 чарчы метрди түзүп, шыбынын бийиктиги 4,5 метрге жетет. Ал эми имараттын чатырына отель же хостел тибиндеги акысыз конок үйүн салуу долбоорлонууда.

— Бул конок үйү аймактардан тажрыйба алмашууга же семинарларга келген педагогдор жана иш-чараларга катыша турган балдар үчүн акысыз болот деп үмүттөнөбүз. Бул Агартуу министрлигинин мугалимдер үчүн жасаган абдан чоң каржылык жагынан да, кесиптик жагынан да салмактуу колдоосу болмок, — деп кошумчалады Эрик Латыпов.

Жаңылануулар шахмат сүйүүчүлөрүн да кыйгап өткөн жок. 1-сентябрдан тарта сырттан ичи көрүнбөгөн, үндү өткөрбөгөн чоң айнек класс ишке кирет. Олимпиада чемпиондору болгон тажрыйбалуу машыктыруучулар эми атайын столдор жана видеоматериалдарды көрсөтүүчү жабдыктар менен иштешет, бул окуучулардын санын 70тен бир топ жогорулатууга жол ачат. Комузчулар үчүн да орундар кеңейтилди.

Дүйнөлүк деңгээлдеги таануу жана сунуштар

«Сейтек» борбору өлкөнүн маданий турмушундагы бир дагы маанилүү иш-чараны калтырбай катышып келет. Анын тарбиялануучуларынын деңгээли Т. Сатылганов атындагы улуттук филармониянын сахнасында, атүгүл «Ак Марал» мамлекеттик ансамблинин деңгээлинде өнөр көрсөтүүгө кудуреттүү. Борбор эл аралык деңгээлде да жигердүү кызматташат. Алматы хореографиялык окуу жайы, «Москва виртуоздорунун» жетекчиси Владимир Спиваков менен биргелешкен долбоорлор буга далил. Борбордун балдары Кыргызстанга келген Албаниянын Президентине албан бийин, Грузиянын Премьер-министрине грузин бийин жогорку деңгээлде аткарып берип, чет элдик конокторду суктандырышкан.

Бул ийгиликтерге карабастан, заман талабына ылайык «Сейтек» борбору жөн гана мектептен тышкаркы мекеме катары калып калбай, «Креативдүү хабга» айланышы зарыл.

Сөз соңу 

«Сейтек» улуттук борбору — бул Кыргызстандын баа жеткис маданий капиталы. Ал бир гана мамлекеттик колдоого таянбастан, заманбап менеджменттин жана инновациялардын тилин таба алса, келечекте өлкөнүн креативдүү экономикасынын башкы кыймылдаткыч күчүнө айлана алат. Борбордун негизги миссиясы — улуттук тамырды бекем сактап, глобалдык дүйнөгө ачык, эркин жана чыгармачыл, интеллектуалдык инсандарды тарбиялоо болуп кала берет.

Гүлнара АЛЫБАЕВА, «Кут Билим»

Сүрөттөр Олег Коженковдуку