АКЫРКЫ КОҢГУРОО: КАТАРДАГЫ КААЛОО ЭМЕС, КАТААЛ ТАЛАП

29-май күнү Кыргызстандын бардык мектептеринде салттуу Акыркы коңгуроо кагылды. Сырттан караганда бул жыл сайын кайталануучу кадимки эле майрамдык иш-чара сыяктуу сезилиши мүмкүн: гүлдестелер, ак бантиктер, мектеп вальсы жана көзгө жаш алган ата-энелер. Бирок бул жылкы бүтүрүүчүлөрдүн статистикасы жана агартуу тармагынын жетекчилеринин билдирүүлөрү өлкөдө билим берүүнүн багыты жана болочок эмгек рыногунун талаптары өзгөрүп жатканынан кабар берет.

Быйылкы окуу жылы өзгөчө масштаб менен жыйынтыкталды: 11-классты 80 миңден ашуун өспүрүм аяктаса, 9-класстын босогосун 136 миңге чукул окуучу аттап өттү. Бул жөн гана сандар эмес, бул – эртең эле өлкөнүн экономикасына, социалдык турмушуна аралаша турган чоң күч.

Агартуу министри Догдуркүл Кендирбаева бул күнү Бишкектеги кылымдык тарыхы бар А. Молдокулов атындагы Улуттук инновациялык технологиялар мектеп-лицейине барды. Түзүлгөн күнүнөн тарта өлкөнүн алгачкы интеллигенциясын, окумуштууларын жана коомдук ишмерлерин тарбиялап чыгарган бул окуу жайдын мааниси чоң. Натыйжада министрдин куттуктоосу жөн гана каалоо-тилек эмес, тарыхый жоопкерчиликти эскертүү катары угулду:

«Силер жөн гана бүтүрүүчүлөр эмес, кылымдык тарыхы бар мектептин муун алмашуусусуңар. Ошондуктан силерге болгон ишеним да, үмүт да өзгөчө жогору.»

Бирок бүгүнкү заман тарыхый мурас менен гана чектелүүнү кечирбейт. Ошондуктан санариптик өнүктүрүү боюнча орун басар Лира Самыкбаеванын №59 мектептеги сөзү бүгүнкү күндүн катаал реалдуулугуна багытталды. Технологиялар жана жасалма интеллект күн санап өзгөрүп жаткан заманда дипломдун өзү эч нерсени чечпей турганын моюнга алуу керек. Самыкбаева жаштарды кесип тандоодо куру кыялдарга алданбай, эмгек рыногундагы чыныгы суроо-талапка – жумушчу кесиптерге жана ийкемдүү көндүмдөргө (soft skills) басым жасоого чакырды. Жаңы шарттарга тез ыңгайлашуу жана үзгүлтүксүз билим алуу – замандын башкы талабы.

Майрамдык шаңдын арасында коомдун көңүлүнөн сырт калбашы керек болгон дагы бир маанилүү катмар бар. Министрдин орун басары Надира Жусупбекова угуусу начар балдардын атайын жатак-мектебине барып, коомдогу инклюзивдүүлүк маселесине көңүл бурду. Бул мекемени быйыл 34 окуучу бүтүрүүдө.

Мындай өзгөчө балдарды тарбиялоодо мугалимдер менен катар көшөгө артында калып калган тарбиячылардын эмгеги эбегейсиз. Расмий билдирүүдө атайын баса белгиленгендей, өзгөчө муктаждыгы бар балдарды коомго интеграциялоо — мамлекеттин гана эмес, жалпы жарандык жоопкерчиликтин көрсөткүчү.

Акыркы коңгуроо салтанаттары аяктап, эртеңден баштап бүтүрүүчүлөр үчүн ЖРТ (ОРТ), кабыл алуу сынактары жана жашоодогу эң алгачкы олуттуу тандоолор башталат.

Агартуу министрлигинин жетекчилиги быйылкы билдирүүлөрүндө негизги басымды бир гана нерсеге – жаштардын өзүнө болгон ишенимине жасады. Анткени 216 миңден ашык жаш муундун ийгилиги – бул бир нече жылдан кийинки Кыргызстандын реалдуу жүзү. Алардын алдында тарыхый жоопкерчиликти сезүү, санариптик заманга ыңгайлашуу жана коомдун ар бир мүчөсүн тең укуктуу кабыл алуу сыяктуу чоң милдеттер турат. Жол тандалды, эми кезек – аракетте.

Нурлан КЫДЫКОВ, “Кут Билим”