Ала кийиз жасоо – улуттук кол өнөрчүлүктүн асыл мурасы

Ийрим сабагы

6–9-класстар

Окутуу технологиясы: 5Е модели + STEAM + долбоордук окутуу

Сабактын максаты

Билим берүүчүлүк. Окуучулар ала кийиз жасоонун этаптарын, жүндү иштетүүнүн өзгөчөлүктөрүн жана анын улуттук маанисин үйрөнүшөт.

Өнүктүрүүчүлүк. Окуучулар оймо-чиймелерди түзүүдө чыгармачылык менен иштеп, көйгөйдү чечүү, кызматташуу жана долбоор түзүү көндүмдөрүн өнүктүрүшөт.

Тарбиялык. Улуттук кол өнөрчүлүктү урматтоого, эмгекчилдикке, сабырдуулукка, бири-бирине жардам берүүгө тарбияланышат.

Күтүлгөн натыйжа. Сабактын аягында окуучулар:

• жүндү иштетүүнүн этаптарын айтып бере алышат;
• ала кийиз жасоо технологиясын көрсөтө алышат;
• оймо-чиймелердин маанисин түшүндүрүшөт;
• өздөрүнүн чакан ала кийиз долбоорун даярдашат.

Сабактын ресурстары. Жүн, самын, ысык суу, сокмо чий, кездеме, даяр ала кийиздер, кыргыз оймолорунун сүрөттөрү, проектор, QR-код аркылуу кыска видео, ватман, маркерлер.

Сабактын жүрүшү (5Е модели)

1. Engage (Кызыктыруу) – 5 мүнөт

Мугалим окуучуларга даяр ала кийизди көрсөтөт. Андан кийин суроо берет.Проблемалык суроо:

• Бир эле жүндөн жасалган буюм эмне үчүн жүз жылдан ашык сакталат? Же
• Эмне үчүн кыргыздардын боз үйүндө сөзсүз кийиз болгон?

Андан кийин 1 мүнөттүк видео көрсөтүлөт.

2. Explore (Изилдөө) – 10 мүнөт

Окуучулар 3 топко бөлүнөт.

1-топ. Жүндү изилдөөчүлөр. Ар кандай жүндү кармап көрүп айырмачылыктарын аныкташат.

2-топ. Оймо-чийме изилдөөчүлөрү. Кыргыз оймолорунун маанисин аныкташат.

3-топ. Технологдор. Ала кийиз жасоо этаптарын туура иретке келтиришет.

3. Explain (Түшүндүрүү) – 10 мүнөт

Ар бир топ өзүнүн жыйынтыгын түшүндүрөт. Андан кийин мугалим ала кийиз жасоонун этаптарын көрсөтүп берет.

• жүндү тандоо;
• тазалоо;
• тытуу;
• оймо түшүрүү;
• суу себүү;
• ороп тартуу;
• узундоо;
• чайкоо;
• кургатуу;
• бышыруу.

4. Elaborate (Колдонуу) – 15 мүнөт

STEAM тапшырмасы. Ар бир топко төмөнкү тапшырмалар берилет.

1-топ. «Ала кийиздин жаңы дизайнын» ойлоп табат.

2-топ. Симметрия мыйзамын колдонуп жаңы оймо түзөт.

3-топ. Экологиялык жактан таза сувенир катары ала кийизден кандай буюм жасаса болорун сунуштайт.

Окуучулар ватманга эскиз даярдашат.

5. Evaluate (Баалоо) – 5 мүнөт

«Галерея». Ар бир топ өз долбоорун тааныштырат. Башка топтор стикерлер аркылуу баалашат.

Баалоо критерийлери

✅ Жүндү иштетүүнүн этаптарын билет.

✅ Оймонун маанисин түшүндүрөт.

✅ Топто кызматташат.

✅ Өз оюн эркин билдирет.

✅ Чыгармачылык менен иштейт.

Рефлексия. «Чемодан – Жүрөк – Кол»

🧳 Чемодан. Бүгүн кандай жаңы билим алдым?

❤️ Жүрөк. Мага эмне көбүрөөк жакты?

✋ Кол. Үйдө эмнени жасап көрөм?

Үй тапшырмасы. Тандоо боюнча:

• Ала кийиздин эскизин тартуу;
• Үйдөн чоңдордон ала кийиз тууралуу маалымат алып келүү;
• «Менин оймомдун мааниси» деген чакан презентация даярдоо.

Төрөканова Калипа, Алай райондук балдардын чыгармачылык борборунун «Уздар» ийриминин мугалими