КАТУУЛУК МЕНЕН ЖУМШАКТЫКТЫН ОРТОСУ: ЗАМАНБАП МЕКТЕПТЕГИ ТАРТИП МЕНЕН ТАЛАПЧЫЛДЫК КАЙТЫП КЕЛЕБИ?

«Эгер мугалим жумшак болсо, окуучулары көчөдө ойнойт. Мугалимдин ачуусу — атаңдын мээриминен жакшы». Эл арасында айтылып келген бул байыркы кыска, бирок нуска кепте терең маани жатат. Мында «ачуу» же «катуулук» дегенде эмоционалдык каар же кыйкырык эмес, эң биринчи кезекте ички тартип, принциптүүлүк, адилеттүү талапчылдык окуучунун келечегине болгон камкордук деп түшүнүлөт.  Бирок акыркы жылдары билим берүү чөйрөсүндө гуманизмге, эркиндикке жана эмоционалдык комфортко басым жасалууда. Бул өз кезегинде коомдо жаңы суроолорду жаратты: Биз жумшак мамиленин артынан кууп отуруп, мектептеги башкы факторлордун бири болгон тартипти жана жоопкерчиликти жоготуп алган жокпузбу?

Неге адилеттүү талапчылдык жетишпей жатат?

Тартипсиз терең билимдин болушу мүмкүн эмес. Окуу процесси, өзгөчө татаал предметтерди жана логикалык ой жүгүртүүнү өздөштүрүү, мээден системалуу эмгекти жана чыдамкайлыкты талап кылат. Эгер мугалим ченемден ашык жумшак болуп, так чек араларды белгилей албаса, окуучунун өзүн өзү башкаруусу (самодисциплина) бошоңдойт.

Азыркы күндө окуучулардын сабактан көңүлү тез бөлүнүп, жеңил жолдорду издөөгө, убакытты текке кетирүүгө («көчөдө ойноого») ыктап жатканы — дал ушул адилеттүү талапчылыктын бошоңдогонунан кабар берет. Сыртынан катаал көрүнгөн талап чындыгында баланы турмуштун сыноолоруна даярдайт, убакытты баалоого жана ар бир чечимдин кесепети болорун түшүнүүгө үйрөтөт.

«Бирдиктүү фронт»: Ата-эне менен мугалимдин тандеми

Канаты бүтүн куш гана бийикке учат. Мектептеги тартипти калыбына келтирүү бир гана мугалимдин же бир гана ата-эненин колунан келбей турган иш. Бул жерде эки тарап тең бир багытты көздөгөн «бирдиктүү фронт» түзүлүшү зарыл.

1. Мугалим тараптан — кесиптик адилеттүүлүк. Мугалимдин талапчылдыгы жеке эмоцияга эмес, жогорку стандарттарга, бардыгына бирдей ачык эрежелерге таянышы шарт. Балага, эң башкысы, мугалимдин катуулугу ага болгон душмандык эмес, анын өсүшүнө болгон камкордук экени сезилип турушу керек.
2. Ата-эне тараптан — мугалимдин кадыр-баркын коргоо. Мугалим класста канчалык принципиалдуу болбосун, эгер бала үйүнө келгенде ата-энеси ал талаптарды жокко чыгарып, «мугалимиң ашыкча кыйнап жатат» деп эркелете баштаса, бүтүндөй тарбия системасы урайт. Баланын көзүнчө мугалимдин авторитетин сактоо — баланын өзүнүн жоопкерчиликтүү инсан болуп калыптанышына жасалган башкы кадам.  Жыйынтык: Балансты табуу өнөрү

Бүгүнкү күндө бизге ашыкча катаалдык да, чек билбеген жумшактык да кереги жок. Билим берүүгө дирижёрлук ыкма зарыл: адилеттүү чек аралар, бийик талаптар жана ошол эле учурда окуучунун кадыр-баркын сыйлоо.

Ата-эне менен мугалим кол кармашып, балага бирдей адилеттүү талаптарды коё билгенде гана, окуучу убактысын текке кетирбей, максаттуу, туруктуу жана күчтүү инсан болуп калыптана алат. Ал эми байыркы акылмандык айткандай, мугалимдин адилеттүү «ачуусу» качандыр бир күнү окуучунун келечегинде эң улуу мээрим болуп кайтат.

Кошмурзаев Исмаил Боронович,

Мурза Гапаров атындагы жалпы билим берүү

 жатак-мектеп комплексинин информатик мугалими.

Ош облусу, Ноокат району