ЭМНЕ ҮЧҮН АТА-ЭНЕЛЕР ДАЛ УШУЛ МЕКТЕПТИ ТАНДАШАТ?

Өлкөнүн агартуу тармагы масштабдуу реформаларды баштан өткөрүп жаткан тапта жеке менчик мектептер сектору жаңы чакырыктарга, жогорку жоопкерчиликке жана өзгөргөн талаптарга туш болууда. Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги тарабынан 12 жылдык билим берүү моделине этап-этабы менен өтүү жана жаңы базистик окуу пландарын кийрүү демилгеси агартуу мекемелеринен ыкчамдыкты, жогорку кесипкөйлүктү талап кылууда. Муну менен катар, билим берүү чөйрөсүндөгү туруктуулук, ишеним жана ачыктык маселелери да коомчулуктун борбордук талкуусунда турат.

Бул шартта «Кут Билим» окуу-тарбия комплекси кандай даярдык көрүүдө? Ата-энелердин ишенимин чыңдоонун жана академиялык билимди улуттук тарбия менен айкалыштыруунун сыры эмнеде?

Бул суроолордун тегерегинде «Кут Билим» окуу-тарбия комплексинин директору Данияр Хайткулов менен кенен маектештик.

12 жылдык билим берүү реформасы жана жаңы стандарттар

Агартуу министрлиги өлкө боюнча 12 жылдык билим берүү моделине этап-этабы менен өтүү жана жаңы базистик окуу пландарын кийирүү реформасын жигердүү жүргүзүүдө. Бул өзгөрүүлөр мектептердин программаларын, методикасын жана материалдык-техникалык базасын тез арада жаңылоону талап кылат.

— Данияр мырза, Агартуу министрлиги өлкө боюнча 12 жылдык билим берүү моделине өтүү жана жаңы базистик окуу пландарын кийирүү реформасын жүргүзүп жатат. «Кут Билим» комплекси бул өзгөрүүлөргө канчалык даяр?

— «Кут Билим» комплекси 12 жылдык билим берүүгө өтүү боюнча жүргүзүлүп жаткан маанилүү реформаны толугу менен колдойт жана аны заман талабына шайкеш келген туура кадам деп эсептейт. Реформа жарыялангандан тарта бизде олуттуу даярдык иштери башталды: биринчи кезекте жаңы базистик окуу пландары педагогикалык курам тарабынан кылдат талданып чыкты.

Ушунун негизинде ар бир предмет боюнча тиешелүү жумушчу пландарды жана методикалык адабияттарды кайрадан иштеп чыктык. Ошондой эле биздин бардык мугалимдерибиз жаңы улуттук стандарттар жана окутуу методикалары боюнча атайын даярдык курстарынан өтүп, билимдерин тереңдетишти. Андыктан, биз бул реформаны өз убагында, жогорку сапатта жана окуу процессине эч кандай тоскоолдук жаратпай ишке ашырууга толук даярбыз.

— Мектеп программаларын, окуу китептерин жана методиканы жаңы улуттук стандарттарга шайкеш келтирүүдө кандай практикалык иштер аткарылууда?

— Биз практикалап жаткан окуу программалары толугу менен компетенттүүлүк мамилеге — башкача айтканда, окуучунун алган билимин турмушта колдоно билүү көндүмүнө багытталып кайра иштелип чыкты. Бул багытта окуу китепканабыз заманбап жана жаңы басылмадагы окуу китептери, методикалык колдонмолор менен үзгүлтүксүз толукталып жатат.

Ал эми сабак өтүү методикасына токтолсок, мурдагыдай бир тараптуу кургак теорияны лекция түрүндө айтып берүүдөн таптакыр баш тартканбыз. Сабактарда долбоордук жана изилдөөчүлүк ыкмалар кеңири колдонулуп, негизги басым окуучунун аналитикалык ой жүгүртүүсүнө, изилдөө жүргүзүүсүнө жана жигердүү катышуусуна жасалууда.

— Билим берүүдөгү санариптештирүү жана STEAM багыттары боюнча реформалар сиздердин мектепте кандай чагылдырылууда?

— Санариптештирүү — биздин мектептин күнүмдүк турмушунун ажырагыс бөлүгү. Комплексибизде заманбап компьютердик жабдуулар менен толук камсыздалган бир атайын компьютердик кабинет бар, ал эми калган бардык класстык бөлмөлөрүбүз интерактивдүү доскалар менен жабдылган. Мугалимдерибиз сабак өтүүдө алдыңкы санариптик платформаларды, интерактивдүү көрсөтмөлөрдү кеңири колдонушат.

Окуучуларыбыз болсо STEAM долбоорлору, илимий-практикалык иштер жана түрдүү деңгээлдеги олимпиадалар аркылуу XXI кылымдын негизги көндүмдөрүн: программалоону, инженердик ой жүгүртүүнү жана чыгармачыл мамилени турмушта өздөштүрүп жатышат.

Жеке менчик сектордогу туруктуулук жана ишеним факторлору

Акыркы мезгилде жеке менчик билим берүү секторундагы түрдүү окуялар, анын ичинде Ош шаарындагы «Жаңы билим» окуу комплексинде орун алган кырдаал коомчулукта, ата-энелер арасында туруктуулук жана коопсуздук боюнча белгилүү бир суроолорду жараткан.

— Ош шаарындагы «Жаңы билим» окуу комплексинде орун алган акыркы кырдаал жалпы жеке билим берүү секторуна жана ата-энелердин маанайына кандай таасирин тийгизди?

— Биздин Комплекс мамлекеттик мыйзам ченемдерин, билим берүү стандарттарын толук сактап келет жана расмий берилген мамлекеттик лицензиянын негизинде гана иш алып барат. Туруктуу юридикалык базабыздын, жылдар бою топтогон иш тажрыйбабыздын жана таза аброюбуздун аркасында бул сырткы окуялар биздин ата-энелерде эч кандай кооптонуу же күмөн саноо жараткан жок.

Күмөн саноонун ордуна, тескерисинче, биздин ишенимдүү иш алып барганыбызды баалап, «балабызды сөзсүз ушул комплексте окутабыз» деген ата-энелердин агымы өстү. Убагында улуу балдарын окутуп бүткөн ата-энелерибиз да кайрадан кичүү балдарын биздин колубузга ишенип тапшырып жатышат. Бул — биздин эмгекке берилген эң жогорку баа.

— Бул окуя сиздердин комплексте коопсуздук, финансылык/башкаруу ачыктыгы же окуу процессин уюштуруу боюнча кошумча чараларды көрүүгө түрткү бердиби?

— Биздин мектепте негизделген күндөн тартып эле окуу процесси, финансылык жана башкаруу системасы толугу менен ачык-айкын нукта уюштурулган. Ар бир ата-эне баласынын билим алуу шарттарын, жетишкендиктерин жана ички башкарууну каалаган учурда ачык көрө алат. Бардык чаралар башынан эле жогорку стандартта коюлгандыктан, аталган окуяга байланыштуу биздин ички тартипте же башкаруу системабызда кандайдыр бир шашылыш өзгөртүүлөрдү же кошумча чараларды киргизүүгө таптакыр зарылчылык болгон жок.

— Ата-энелердин жеке менчик мектептерге болгон ишенимин сактап калуу жана чыңдоо үчүн «Кут Билимде» кандай атайын иш-аракеттер жүргүзүлүүдө?

— Биздин комплекстин пайдубалы жана негизги философиясы — Заманбап билим берүү менен улуттук баалуулуктарды айкалыштырууга таянат. Биз мектеп босогосун аттаган ар бир ата-энеге эң башынан тартып эле түзүлгөн бардык шарттарды, мектептин эрежелерин жана өзүбүздүн жоопкерчилигибизди ачык, туура түшүндүрөбүз.

Мына ушундай ачык диалогдун, убада менен аткарылган иштин шайкеш келгендигинин натыйжасында ата-энелерибиздин «Кут Билимге» болгон ишеними бекем жана туруктуу бойдон калууда.

Улуттук этнопедагогика жана «Ийкемдүү жөндөмдөр»

Расмий расписаниелерге жана EduPage платформасындагы («kutbilim-otk.edupage.org») ачык маалыматтарга таянсак, «Кут Билим» комплексинин окуучулары райондук жана областтык предметтик олимпиадаларда (алгебра, химия, география, физика, тарых, информатика) жогорку 1-2-орундарды камсыздап келишет. Бирок мектептин ийгилиги академиялык упайлар менен гана чектелбейт.

— «Кут Билим» окуу-тарбия комплексинин башка мектептерден башкы айырмасы жана артыкчылыгы эмнеде?

— Биздин башкы айырмабыз жана сыймыктана турган артыкчылыгыбыз — терең заманбап академикалык билимди улуттук нарк-насил, баалуулуктар менен айкалыштыра алганыбызда. Муну менен катар, биз ар бир окуучуга өзүнчө инсан катары карап, анын кулк-мүнөзүнө, потенциалына жараша жекече мамиле кылуу принцибин бекем карманабыз. Ар бир баланын ички талантын ачып, туура багыт берүү — биздин башкы милдетибиз.

— Азыркы тапта окуучуларга академиялык билим берүү менен бирге алардын моралдык-этикалык тарбиясына кандай басым жасалууда?

— Комплексибизде окуп жаткан окуучуларга академиялык билим берүүнү канчалык жогору койсок, алардын моралдык-этикалык тарбиясын да дал ошондой деңгээлде карайбыз. Баланы ар тараптуу өнүктүрүү максатында түрдүү багыттагы ийримдер уюштурулган.

Өзгөчө сыймыктануу менен айта кете турган нерсе — бизде Этнопедагогика жана улуттук баалуулуктар толук камтылган «Ийкемдүү жөндөмдөр» (Soft Skills) деп аталган атайын программабыз бар. Ушул программанын алкагында окуучуларга адептүүлүктү, сый-урматты, лидерликти жана коомдо өзүн туура алып жүрүү адаттарын калыптандыруучу тарбиялык сааттар үзгүлтүксүз өткөрүлүп турат.

Кадрдык потенциал жана келечекке стратегиялык көз караш

Ар кандай реформанын же билим берүүдөгү ийгиликтин өзөгүн кесипкөй мугалим түзөрү белгилүү. Өнүгүп жаткан заманда мугалимдин билимин сапаттуу кармап туруу — комплекстин негизги приоритеттеринин бири.

— Реформалардын алкагында мугалимдердин квалификациясын жогорулатуу жана жаңы усулдарды өздөштүрүү кандай жүргүзүлүүдө?

— Мугалим — билим берүүнүн негизги кыймылдаткыч күчү. Ошондуктан жыл сайын биздин бардык мугалимдерибиз пландалган квалификацияны жогорулатуу курстарынан өтүп турушат. Андан сырткары, мектептин ичинде апта сайын ички семинарлар, тажрыйбалуу педагогдордун мастер-класстары жана тажрыйба өткөрүп берүүчү насаатчылык (менторлук) системасы үзгүлтүксүз иштейт. Натыйжада мугалимдерибиз дүйнөлүк жана улуттук жаңы методикаларды тез өздөштүрүп, сабак учурунда практикага ийгиликтүү киргизип жатышат.

— Мектептин жаңы окуу жылына койгон башкы максаттары жана өнүгүү пландары кандай?

— Алдыдагы окуу жылында биз бир нече стратегиялык максаттарды койдук: эң биринчиден, өлкөдө кирип жаткан 12 жылдык билим берүү системасына болушунча эртерээк, тоскоолдуксуз жана сапаттуу ыңгайлашуу. Экинчиден, окуучуларыбыздын заманбап лабораториялык жана санариптик мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү үчүн мектептин материалдык-техникалык базасын андан ары күчөтүү.

Үчүнчүдөн жана эң башкысы — окуучуларыбыздын жогорку академиялык жетишкендиктери менен бирге, алардын коомдо ордун табууга жардам берүүчү моралдык-этикалык ийкемдүү жөндөмдөрүн (Soft Skills) арттыруу болуп саналат.

P.S. Агартуу тармагындагы өзгөрүүлөр доорунда «Кут Билим» окуу-тарбия комплексинин тажрыйбасы көрсөткөндөй, мамлекеттик мыйзамдарга бекем таянуу, ачык-айкын башкаруу жана улуттук нарк-насилди заманбап STEAM/санариптик методологиялар менен шайкеш келтирүү — жеке менчик мектептер үчүн туруктуу өнүгүүнүн башкы формуласы болуп калууда.

Нурлан КЫДЫКОВ, “Кут Билим”