АРСТАНБЕК БУЙЛАШ УУЛУНУН ЫСМЫ — ЗОР СЫЙМЫК,  ЧОҢ ЖООПКЕРЧИЛИК

Жаңы конуш мектеби

Бишкек шаарынын Ак-Ордо конушунда жайгашкан №96 жалпы билим берүү мектебине кыргыз элинин улуу ойчулу, философ акын Арстанбек Буйлаш уулунун ысмынын берилиши — билим берүү мекемесинин тарыхындагы маанилүү окуялардын бири. Бул чечим мектеп жамааты үчүн гана эмес, өсүп келе жаткан муунду улуттук руханий мурастарды урматтоого тарбиялоо жагынан да чоң мааниге ээ.

Арстанбек Буйлаш уулу — кыргыз элинин тарыхында өзгөчө орду бар ойчул акын. Анын чыгармаларында элдин турмушу, замандын көйгөйлөрү, адамдык нарк-насил, адеп-ахлак жана келечек тууралуу терең ойлор камтылган. Мындай залкар инсандын ысмын алып жүрүү мектеп жамаатына чоң сыймык тартуулоо менен бирге, жоопкерчиликти да жүктөйт.

Ушул маанилүү окуяга карата мектепте бир айлык иш-чаралар уюштурулуп, анын алкагында билим берүү, спорт жана тарбия багытындагы бир катар иш-чаралар өткөрүлүүдө.

Алардын негизгилеринин бири — «Кербен сабактары». Мындан тышкары окуучулардын билим деңгээлин, спорттук жөндөмдөрүн жана чыгармачылык мүмкүнчүлүктөрүн өнүктүрүүгө багытталган таймаштар да уюштурулду.

«КЕРБЕН САБАКТАР» — МУГАЛИМДЕРДИН УСУЛДУК ИЗДЕНҮҮСҮ

Бир айлыктын алкагында өткөрүлгөн «Кербен сабактар» мектеп турмушундагы өзгөчө маанилүү иш-чаралардын бири болду. Ага мектептин 11 мугалими катышып, ар бири өз предмети боюнча ачык сабактарды өтүштү. Сабактарга кесиптеш мугалимдер жана ата-энелер да катышып, билим берүү процессине жакындан байкоо жүргүзүү менен бирге мугалимдердин тажрыйбалары менен таанышууга мүмкүнчүлүк алышты.

«Кербен сабактардын» негизги өзгөчөлүгү — мугалимдердин окутуудагы усулдук изденүүлөрүн, сабак өтүүдөгү чыгармачылыгын жана заманбап билим берүү технологияларын колдонуу мүмкүнчүлүктөрүн көрсөтүү болду.

Мындагы сабактарда мугалимдер окуучулардын жаш өзгөчөлүктөрүнө жана предметтердин спецификасына жараша ар кандай усулдарды колдонууга аракеттеништи.

Маселен, 1-Г класста «Мен жана дүйнө» предметинен Абдылдаева Мээрим «Үй жаныбарлары жана жапайы жаныбарлар» деген темада сабак өттү. Сабак 5E модели жана 4К компетенттүүлүгүнүн негизинде уюштурулду.

Мугалим сабакта «Сырдуу куту» ыкмасын колдонуп, окуучулардын кызыгуусун ойготту. Кутучадан чыккан мышык аркылуу балдар үй жаныбарлары жөнүндө ой бөлүшүп, жаңы темага киришти. Андан соң эки топко бөлүнүп, «Үй короосу» жана «Токой» макеттери менен иштешти. Окуучулар жаныбарлардын оюнчуктарын тиешелүү макеттерге жайгаштырып, алардын жашоо чөйрөсүн түшүндүрүштү.

Сабакта интерактивдүү доска, сүрөт-карточкалар жана Zoogalaktika платформасы колдонулуп, «Жаныбарды азыктандыр» оюну аркылуу балдардын билими бышыкталды. Мындай ыкмалар башталгыч класстын окуучуларын сабакка активдүү катышууга, өз алдынча ойлонууга жана топто башкалар менен биргеликте иштөөгө багыттайт.

Ал эми 10-А класста англис тили мугалими Чалбай кызы Гүлнура «Phrasal verbs» — фразалык этиштер темасында сабак өттү.

Англис тилиндеги фразалык этиштердин маанисин окуучуларга түшүндүрүүдө мугалим «look at» жана «look for» деген сөз айкаштарын мисал катары алды. «Сүрөттү кароо» жана «ачкычты издөө» маанилерин салыштыруу аркылуу бир эле этишке башка сөздөр кошулганда анын мааниси өзгөрөрүн түшүндүрдү.

Сабакта презентация менен иштөө, окуу китебиндеги көнүгүүлөрдү аткаруу менен катар Wordwall жана Kahoot платформалары пайдаланылды. Окуучулар интерактивдүү тапшырмаларды аткарып, жаңы теманы бышыкташты.

Бул сабак англис тилин окутууда санариптик технологияларды натыйжалуу пайдалануунун айкын мисалы болду.

Үчүнчү сабак 3-класста кыргыз тили жана адабияты предметинен Исабек Исаковдун «Бала жана ак куулар» чыгармасы боюнча уюштурулду. Аны башталгыч класстын мугалими Насыранбекова Турсунай өттү.

Сабактын негизги максаты — окуучуларга чыгарманы көркөм окутуу, мазмунун түшүндүрүү менен бирге аларды жаратылышты сүйүүгө, ак кууларды жана башка жаныбарларды коргоого, боорукерликке тарбиялоо.

Мугалим чыгарманы көркөм окуп бергенден кийин окуучулар үч топко бөлүнүп, ролдор боюнча окушту. Андан соң «Ак куулар», «Боорукер бала», «Жаратылышты коргойбуз» деген темаларда топтук тапшырмаларды аткарышты.

Сабактын кызыктуу бөлүктөрүнүн бири — «Сыйкырдуу көл» идеясы. Ага ылайык, окуучулар ак куу формасындагы кагаздарга жаратылышты коргоо боюнча өз убадаларын жазып, көлдүн макетине жайгаштырышты.

Бул сабакта көркөм чыгарманы окутуу менен тарбиялык максатты айкалыштыруу аракети байкалат.

Жалпысынан, үч сабакта тең мугалимдердин салттуу окутуу ыкмаларын заманбап технологиялар менен айкалыштырууга, окуучуларды билим алуу процессинин активдүү катышуучусуна айландырууга умтулуп жатканы көрүнөт.

«Кербен сабактардын» дагы бир маанилүү жагы — ага ата-энелердин катышуусу. Анткени мектеп менен үй-бүлөнүн байланышы бекем болгондо гана баланын билим алуусуна жана тарбиясына биргелешип кам көрүүгө мүмкүнчүлүк түзүлөт. Мугалимдердин тажрыйбасын ата-энелердин да көрүп, таанышып турушу мектептин ишмердүүлүгүнүн ачыктыгын камсыз кылууга өбөлгө болот.

СПОРТТУК МЕЛДЕШТЕР — ЫНТЫМАКТЫН ЖАНА СЕРГЕК ЖАШООНУН ЖАРЧЫСЫ

Бир айлыктын алкагында окуучулардын дене тарбиясын өнүктүрүүгө, спортко болгон кызыгуусун арттырууга жана командалык ынтымакты чыңдоого багытталган мелдештер да өткөрүлдү.

Атап айтканда, 8–11-класстардын эркек балдары арасында футбол, ал эми кыздар арасында волейбол оюндары уюштурулду.

Футбол жана волейбол — окуучулардан жеке чеберчиликти гана эмес, команда менен биргеликте аракеттенүүнү, бири-бирин колдоону, жоопкерчиликти жана тартипти талап кылган спорттун түрлөрү.

Мындай мелдештерде жеңишке жетүү үчүн ар бир оюнчунун аракетинен тышкары, команданын биримдиги да чоң мааниге ээ. Ошондуктан спорттук таймаштар окуучулардын ден соолугун чыңдоо менен катар алардын өз ара мамилесин бекемдеп, достукка жана ынтымакка тарбиялайт.

Өспүрүмдөрдүн бош убактысын пайдалуу уюштуруу, аларды сергек жашоого үндөө жана спорттук жөндөмдөрүн өнүктүрүү бүгүнкү мектептин маанилүү милдеттеринин бири. Ушул өңүттөн алганда, бир айлыктын программасына спорттук мелдештердин киргизилиши да өз орду бар иш-чара болду.

БИЛИМ ТАЙМАШЫ ЖАНА ҮЙ-БҮЛӨЛҮК МЕЛДЕШ — МЕКТЕП МЕНЕН КООМЧУЛУКТУН БАЙЛАНЫШЫ

Бир айлыктын алкагындагы дагы бир кызыктуу иш-чара 4-класстардын окуучулары арасында өткөрүлгөн «Атам, апам жана мен» аттуу үй-бүлөлүк таймаш болду.

Бул иш-чаранын өзгөчөлүгү — мектеп менен үй-бүлөнүн байланышын чыңдоого, ата-энелерди мектеп турмушуна активдүү катыштырууга багытталгандыгында.

Баланын тарбиясы үй-бүлөдөн башталары белгилүү. Мектеп болсо ошол тарбияны улантып, билим жана турмуштук көндүмдөр менен толуктайт. Демек, ата-эне менен мугалимдин ортосундагы өз ара түшүнүшүү жана кызматташтык баланын келечеги үчүн өзгөчө мааниге ээ.

«Атам, апам жана мен» сыяктуу үй-бүлөлүк таймаштар ата-энелерге балдары менен бирге мектептик иш-чараларга катышууга, алардын кызыгуусун жана жөндөмүн жакындан байкоого шарт түзөт. Ошондой эле үй-бүлөлөрдүн ортосундагы достук мамилени бекемдөөгө өбөлгө болот.

Мындан тышкары, 8-класстардын окуучулары арасында математика сабагы боюнча таймаш өткөрүлдү.

Математика — окуучулардан логикалык ой жүгүртүүнү, тактыкты, ырааттуулукту жана маселени чечүүнүн жолдорун таба билүүнү талап кылган предмет. Мындай таймаштар окуучулардын предметке болгон кызыгуусун арттырып, өз билимдерин сынап көрүүгө, теңтуштары менен интеллектуалдык атаандаштыкка түшүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Билим таймаштарынын мааниси жеңүүчүнү аныктоо менен гана чектелбейт. Эң башкысы — окуучулардын изденүүгө, өз билимин тереңдетүүгө жана жаңы ийгиликтерге умтулуусуна түрткү берүү.

— Арстанбек Буйлаш уулунун ысмынын берилишине байланыштуу мектепте уюштурулуп жаткан бир айлык иш-чаралардын мазмуну билим берүү, тарбия, спорт жана үй-бүлөлүк баалуулуктарды бириктиргендиги менен маанилүү. «Кербен сабактар» мугалимдердин кесиптик изденүүсүн жана тажрыйба алмашуусун көрсөтсө, спорттук мелдештер окуучулардын дене тарбиясына, ынтымагына жана сергек жашоосуна багытталган. Ал эми математика таймашы менен үй-бүлөлүк мелдеш балдардын интеллектуалдык өнүгүүсүнө жана мектеп менен ата-энелердин кызматташтыгына өбөлгө түзөт, — дейт мектеп директору Аида Дооталиева.

Чындыгында эле мектептин улуу ойчулдун ысмын алып жүрүшү — жөн гана аталыш эмес. Бул — анын мурасын урматтоо, жаш муунга таанытуу жана ошол мурастагы руханий баалуулуктарды билим берүү менен тарбиянын мазмунуна сиңирүү милдети.

Демек, мындай иш-чаралардын эң башкы натыйжасы өткөрүлгөн мелдештердин же сабактардын саны менен гана өлчөнбөйт. Алардын чыныгы баасы окуучулардын билимге болгон кызыгуусун арттырып, мекенчил, билимдүү, ден соолугу чың жана руханий жактан бай инсан болуп калыптанышына кошкон салымы менен аныкталат.

Арстанбек Буйлаш уулунун ысмы — мектеп үчүн сыймык болсо, ошол ысымга татыктуу билимдүү муунду тарбиялоо — мектеп жамаатынын ыйык милдети.

А.АЛИБЕКОВ, журналист