ЖЕТЕКЧИНИН ТАГДЫРЫ — АДАМДАРДЫН ТАГДЫРЫ МЕНЕН ӨЛЧӨНӨТ

Уразова Назира Абдуназаровна жөнүндө ой толгоо

Кээ бир адамдардын эмгегин жазууга келгенде, калем кармаган адамдын өзү да тайсалдап калат. Анткени, айрым өмүрлөрдүн мазмунун сөзгө сыйдыруу, жасаган иштеринин салмагын көркөм сөз менен ачып берүү оңой эмес. Калемдин күчү жетеби, сөздүн кудурети адамдын басып өткөн жолун, көтөргөн жүгүн, ичине каткан сырын толук жеткире алабы? Мына ушундай суроолор чыгармачыл адамдын жүрөгүн өйүп, акылын кайра-кайра курчутууга мажбурлайт.

Анткени адамдын чыныгы эмгеги кагазга түшкөн отчеттордо же аткарылган иштердин санында гана өлчөнбөйт. Ал — бирөөнүн үмүтүнө дем бергенинде, бирөөнүн көңүлүнө көлөкө түшүргөнүндө, оор учурда кабыл алган чечиминде, кээде өзү да байкабай бирөөнүн тагдырына таасир эткенинде.

Айрыкча жетекчи болуу — жөн гана кызматтык орунду ээлөө эмес. Бул — адамдардын ишенимин көтөрүү, ар кандай мүнөздөрдү бир максатка багыттоо, кээде бири-бирине карама-каршы талаптардын ортосунда туура жол издөө. Жетекчинин бир ооз сөзү бирөөгө канат бүтүрсө, башка бирөөнүн көңүлүн оорутушу мүмкүн. Бир чечими көпчүлүккө пайда алып келсе, айрымдарга оор тийиши ыктымал. Анткени ар бир адам дүйнөнү өзүнүн көз карашы, өзүнүн кызыкчылыгы, өзүнүн жүрөк таразасы менен өлчөйт.

Англиянын мамлекеттик ишмери Уинстон Черчиллге таандык деп кеңири айтылган бир ой бар: «Улуулукка жетүүнүн баасы — жоопкерчилик». Чындыгында, жетекчилик канчалык бийик болсо, анын жоопкерчилиги да ошончолук оор. Башкалар көргөн кызматтык орунду жетекчи күн сайын чечиле турган маселелердин, кабыл алынчу чечимдердин жана адамдар алдындагы милдеттердин жүгү катары сезет.

Ал да адам. Анын да көңүлү ооруйт, дили сынат, чарчаган күндөрү болот. Кээде адилеттүү болууга умтулуп жатып, бирөөнүн нааразычылыгына туш келет. Кээде туура деп эсептеген чечими кийин башкача бааланат. Кээде өзүнүн жаңылыштыгын кеч түшүнөт. Бирок жетекчинин чыныгы бийиктиги эч качан жаңылбаганында эмес, өзүнүн чечимдерине сын көз менен карай алганында, катасынан сабак алып, адамдык абийирин жоготпогонунда эмеспи.

Белгилүү ойчул Жон Максвелл жетекчилик тууралуу эмгектеринде лидерликтин өзөгүн адамдарга таасир этүү жөндөмү менен байланыштырат. Бул ойдун тереңдиги бар: жетекчинин даражасы буйрук бере алганында эмес, адамдарды ишендире алганында; күчү кызматында эмес, жоопкерчилигинде; кадыры коркутканында эмес, артынан ээрчите алганында.

Ошентсе да башкаруу системасы дайыма эле бир өңчөй боло бербейт. Адилеттүү чечим да талаш жаратышы мүмкүн, ал эми туура эмес чечимдин кесепетин убакыт өткөндөн кийин гана түшүнгөн учурлар кездешет. Жетекчинин ишмердигин баалоо үчүн бир гана жагдайга, бир гана пикирге же бир гана адамдын нааразычылыгына таянуу жетишсиз. Анын бүтүндөй басып өткөн жолуна, жасаган иштерине, адамдарга калтырган таасирине жана убакыттын сыноосуна караш керек.

Кээ бир адамдардын тагдыры жетекчинин колундагы чечимдерге байланат. Алар үчүн жетекчинин колдоосу — мүмкүнчүлүк, ишеними — дем, адилеттүү мамилеси — кесиптик өсүүгө жол. Ошол эле учурда жетекчинин ар бир чечими анын өз тагдырына да таасир этет. Демек, жетекчи менен жамааттын ортосундагы байланыш — бир тарап гана баа берген мамиле эмес. Бул — ишеним, жоопкерчилик, талап жана түшүнүшүү менен бекемделе турган татаал адамдык байланыш.

Мына ушундай ойлор мени жетекчибиз Уразова Назира Абдуназаровна жөнүндө жазууга алып келди.

Адам тууралуу жазуу — анын кызматтык өмүр баянын тизмектеп чыгуу эмес. Анын артында турган адамды көрүүгө аракет кылуу. Жетекчилик милдетинин сыртындагы санаасын, кабыл алган чечимдеринин жоопкерчилигин, адамдар менен иштөөдөгү түйшүгүн түшүнүүгө умтулуу. Ошол эле учурда анын эмгегин ашыра мактабай, кемчилигин жашырбай, адамдык болмушун турмуштун чындыгы менен бирге кароо.

Мен үчүн бул — жөн гана бир жетекчи жөнүндө сөз кылуу эмес. Бул — жалпы эле адамдын эмгегине, башкаруунун оордугуна жана жоопкерчиликтин баасына ой жүгүртүү.

Балким, жетекчинин өмүр жолуна ар ким ар башка баа берет. Бирөө анын талапчылдыгын эстейт, бирөө колдоосун, дагы бирөө өзүнө оор тийген чечимин. Бирок убакыт өткөндө эң маанилүү суроо бирөө бойдон калат: бул адам өзү жооптуу болгон чөйрөдө кандай из калтырды?

Анткени кызматтын мөөнөтү бүтөт, кызматтык эшиктер жабылат, буйруктар архивде калат. Ал эми адамдардын эсинде калган мамиле, эмгекке болгон көз караш, берилген мүмкүнчүлүк жана адамдык таасир узагыраак жашайт.

Жетекчинин чыныгы тарыхы да дал ошол жерде жазылат — адамдардын эсинде, алардын тагдырында жана убакыттын калыс таразасында.

Уразова Назира Абдуназаровна жөнүндө сөз кылганда, мен дал ушул кеңири адамдык өлчөмдү эске алгым келет. Анткени ар бир жетекчинин артында кызматтык милдеттерден да чоң бир дүйнө бар: адамдык сапаттардын, тандоолордун, жоопкерчиликтин жана тагдырлардын дүйнөсү.

Ал дүйнөнү түшүнүү үчүн кээде курч калемден да тереңирээк нерсе керек. Ал — калыстык менен караган акыл, шашпай баалаган убакыт жана адамды адам катары көрө билген жүрөк.

Ишиңизге ийгилик каалаймын, Назира Абдуназаровна.

Ашира Кулишева