КЕЛЕЧЕК ҮЧҮН БИЛИМ БЕРҮҮ: КАРЖЫЛОО ЧЕЧИЛДИ

Жогорку Кеңеш “Келечек үчүн билим берүү” долбоорун колдоп, жалпы суммасы 6,36 млн АКШ долларлык каржылоонун эл аралык механизмдерин бекитти. Бул чечим билим берүү системасын, айрыкча мектепке чейинки деңгээлди реформалоого багытталган конкреттүү кадам катары бааланууда.

Жогорку Кеңештин Эл аралык иштер, коргоо, коопсуздук жана миграция боюнча комитетинин жыйынында каралган мыйзам долбоорлорунун ичинен дал ушул демилге социалдык саясаттын артыкчылыктуу багыты катары өзгөчөлөндү. Долбоор Кыргыз Республикасы менен Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы ортосундагы макулдашуунун негизинде ишке ашырылып, жалпы суммасы 6,36 миллион АКШ долларын түзөт. Анын ичинен 4,36 миллиону жеңилдетилген насыя, ал эми 2 миллиону гранттык каражат болуп саналат. 50 жылдык мөөнөт, 10 жылдык жеңилдетилген мезгил жана 0 пайыздык үстөк — бул каржылоонун социалдык долбоорлор үчүн өтө ыңгайлуу шарттарда берилгенин көрсөтөт.

Агартуу министринин орун басары Мухтарбек Баймурзаев белгилегендей, долбоор мектепке чейинки билим берүү системасын чыңдоого багытталган. Бул — жөн гана инфраструктураны жакшыртуу эмес, балдарды эрте курактан тартып билим менен камтууну кеңейтүү, ошондой эле мамлекеттик-жеке өнөктөштүктүн жаңы моделдерин киргизүү дегенди билдирет.

Талкуу учурунда депутаттар каржылоонун натыйжалуулугуна басым жасап, реконструкциялануучу объекттерди тандоонун ачыктыгы боюнча суроолорду көтөрүштү. Агартуу министринин орун басары Надира Жусупбекова белгилегендей, тандоонун негизги критерийлери — бала бакчага болгон реалдуу муктаждык жана ылайыктуу имараттын болушу. Бул жерде аймактар аралык тең салмактуулукту сактоо да маанилүү фактор катары каралууда.

Долбоордун алкагында кайтарылган же пайдаланылбай турган социалдык объекттердин базасында бала бакчалар ачылып, алар толук оңдоп-түзөөдөн өткөрүлүп, заманбап жабдуулар жана эмеректер менен камсыздалат. Мындан тышкары, 128 кошумча топ үчүн шарт түзүлүп, 10 сааттык режимдеги бала бакчаларда уктоочу бөлмөлөр жаңыланат. Бул чаралар инфраструктуралык жетишсиздикти кыскартууга багытталган.

Бирок бул долбоордун мааниси инфраструктура менен гана чектелбейт. Эксперттик баалоолор көрсөткөндөй, мектепке чейинки билим берүү — адам капиталын өнүктүрүүнүн эң натыйжалуу баскычы. Эрте жаштагы билим сапаты баланын кийинки окуудагы жетишкендиктерине, социалдык адаптациясына жана келечектеги эмгек өндүрүмдүүлүгүнө түз таасир этет.

Мындан тышкары, мамлекеттик-жеке өнөктөштүк механизмдерин киргизүү маселеси да күн тартибинде турат. Азыркы учурда жеңилдетилген кредиттөө жана ваучердик системаларды изилдөө жүрүп, бул тармакта жаңы саясаттык инструменттер иштелип чыгышы күтүлүүдө. Бул — мамлекет жалгыз өзү жетишпеген ресурстарды жеке сектор аркылуу толуктоого аракет кылып жатканын көрсөтөт.

Бул багыттагы саясатты өлкө жетекчилиги да колдоодо. Жакында Садыр Жапаров түштүк аймагына болгон иш сапарынын жүрүшүндө бала бакча тартыштыгы — системалуу көйгөй экенин ачык белгиледи. Анын айтымында, мамлекет бардык муктаждыкты кыска мөөнөттө жапканга мүмкүнчүлүгү жетпейт, ошондуктан жеке секторду активдүү тартуу зарыл.

Араван районундагы жолугушууда президент жеке мектеп же бала бакча курууну каалаган ишкерлерге 1–2 гектарга чейин жерди акысыз берүү демилгесин көтөрдү. Бул — социалдык инфраструктураны өнүктүрүүдө жаңы экономикалык модель калыптанып жатканын билдирет.

Ошол эле учурда мындай саясат тобокелдиктерди да камтыйт. Эгер жер бөлүштүрүү ачык-айкын жүргүзүлбөсө же объекттер максаттуу пайдаланылбаса, демилгенин натыйжалуулугу төмөндөшү мүмкүн. Демек, мамлекеттик-жеке өнөктөштүк ийгиликтүү иштеши үчүн катуу көзөмөл, так талаптар жана сапат стандарттары зарыл.

Жыйынтыктап айтканда, “Келечек үчүн билим берүү” долбоорунун колдоого алынышы — бул жөн гана каржылоо маселесинин чечилиши эмес. Бул Кыргызстанда билим берүү саясатынын багыты өзгөрүп жатканын, тактап айтканда, эрте билим берүүгө инвестиция салуу жана жеке сектор менен кызматташууну күчөтүү аркылуу системалуу реформаларга өтүү аракетин көрсөтөт. Ушул кадамдар ийгиликтүү ишке ашса, өлкөнүн билим берүү сапаты гана эмес, жалпы социалдык-экономикалык өнүгүүсү да жаңы деңгээлге чыгышы мүмкүн.

Айнагүл КАШЫБАЕВА,
“Кут Билим”