1-КЛАССКА ЭЛЕКТРОНДУК КАТТОО БАШТАЛДЫ

01.04.2026
0

2026–2027-окуу жылына карата Кыргызстанда мектептердин биринчи классына балдарды кабыл алуу расмий түрдө башталды. Бул жылы 2019-жылдын 1-январынан 31-декабрына чейин жана 2020-жылдын 1-январынан 31-декабрына чейин төрөлгөн балдар 1-класска кабыл алынат.

Каттоо мурдагыдай кагаз жүзүндө эмес, толугу менен санарип форматта жүргүзүлөт. Бул процесс Кыргыз Республикасынын Агартуу министрлиги тарабынан бекитилген жобонун негизинде ишке ашууда. Аталган документ каттоонун тартибин, катышуучулардын укук-милдеттерин жана мектепке кабыл алуунун негизги эрежелерин так аныктайт.

Санарип система: мүмкүнчүлүктөр жана максаттар

“Электрондук каттоо” системасы (1mektep.edu.gov.kg) — бул балдарды биринчи класска кабыл алуу процессин автоматташтырган мамлекеттик санариптик платформа. Анын негизги максаты — мектепке кабыл алууда ачык-айкындуулукту камсыз кылуу жана бардык балдар үчүн тең мүмкүнчүлүк түзүү.

Ата-энелер эми балдарын үйдөн чыкпай туруп эле каттай алышат. Бул үчүн:

1mektep.edu.gov.kg порталы,
“Түндүк” мобилдик тиркемеси,
башка интеграцияланган мобилдик кызматтар колдонулат.

Мындай ыкма бюрократияны азайтып, кезек күтүүнү жоёт. Ошол эле учурда жеке маалыматтар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык корголору белгиленет.

Эки этаптуу каттоо: кимге артыкчылык берилет?

Мектепке кабыл алуу эки этап менен жүргүзүлөт:

1-этап:
Мектептин микроучастогунда жашаган, башкача айтканда каттоосу ошол аймакта болгон балдар кабыл алынат. Бул — аймактык принципти сактоо жана мектептердин жүктөмүн теңдөө үчүн маанилүү кадам.

2-этап:
2026-жылдын 1-июнунда саат 10:00дө башталат. Бул учурда ата-энелер бош орундар бар мектептерге каалагандай арыз бере алышат.

Санариптештирүүнүн артыкчылыктары

Бул система бир катар оң өзгөрүүлөрдү алып келди:

коррупциялык тобокелчиликтер азаят;
адам фактору кыскарат;
ата-энелер үчүн ыңгайлуулук жогорулайт;
маалыматтар борборлоштурулуп, талдоо жүргүзүүгө шарт түзүлөт.

Бирок маселелер да жок эмес

Ошол эле учурда, система толук идеалдуу деп айтууга али эрте. Айрым төмөндөгүдөй көйгөйлөр байкалууда:

интернетке жеткиликтүүлүк бардык аймактарда бирдей эмес;
санарип сабаттуулук айрым ата-энелерде төмөн;
техникалык мүчүлүштүктөр каттоо учурунда тоскоолдук жаратышы мүмкүн;
ири шаарларда, айрыкча Бишкекте, мектептердеги орун тартыштыгы сакталууда.

Орун тартыштыгы кантип жоюлат?

Расмий маалыматтарга ылайык, быйыл өлкө боюнча болжол менен 170 миң бала мектеп босогосун аттайт. Анын ичинен 25 миңге жакыны Бишкек шаарына туура келет.

Борбор калаадагы мектептерде орун жетишсиздиги көп жылдан бери чечилбей келе жаткан көйгөй бойдон калууда. Бул маселени жеңилдетүү максатында:

20 жаңы билим берүү мекемеси курулуп жатат;
алардын 11и кошумча корпус,
9у жаңыдан салынган мектептер.

Эгерде бул объекттер өз убагында пайдаланууга берилсе, орун тартыштыгы бир топ азайышы мүмкүн. Бирок эксперттер бул дагы жетишсиз болушу ыктымал экенин белгилешет, анткени шаардагы калктын өсүшү абдан ылдам.

Маанилүү жагдайлардын бири — балдарды кабыл алууда эч кандай тест, экзамен же маектешүү өткөрүүгө тыюу салынган. Бул — билим алууга болгон тең укукту камсыздоого багытталган чечим.

Ал эми өзгөчө учурларда (мисалы, бала 8 жаштан улуу болсо же документтери жок болсо), чечим Балдар иштери боюнча комиссия тарабынан кабыл алынат.

“Электрондук каттоо” — бул билим берүү системасын модернизациялоодогу маанилүү кадам. Ал ачыктыкты камсыз кылып, көп жылдардан бери айтылып келген көйгөйлөрдүн айрымдарын чечүүгө багытталган.

Бирок анын натыйжалуулугу төмөнкү факторлорго түздөн-түз көз каранды: