8.6 3D ФИГУРАЛАР: ПЛАНДАР ЖАНА ФАСАДДАР

  • 19.03.2026
  • 0
8.6 3D ФИГУРАЛАР: ПЛАНДАР ЖАНА ФАСАДДАР

(7-класс)

Сабактын алдында толтурулуучу бөлүк (IGCSE Статистика)

БөлүктөрМазмуну
Окутуунун максаттарыҮч өлчөмдүү фигуралардын алды жагын, жанын жана үстүнкү көрүнүшүн визуалдаштырып, көрсөтүңүз.
Көндүмдөр● Математикалык ой жүгүртүүсү ● Критика/баалоо ● Жакшыртуу / өзгөртүү
Алдын ала билимГеометриялык негизги фигуралар, градустук чен
STEM байланышыАрхитектура жана дизайн (симметрия), инженердик эсептөөлөр (бурчтар).
Окутуу стратегияларыИзилдөөчүлүк метод, оюн аркылуу окутуу (Gamification), топтук талкуу.
Ресурстар● 7-класс окуу китеби, 8 бөлүм, 281-285-бет ● Жумушчу дептер, 8- бөлүм, Көнүгүү 8.6 ● Жеке санариптик баалоо* 8.6

 

УбакытСабакты өнүктүрүүИш-аракеттер жана мазмунИФ (Изилдөө мүнөздөмөсү)
5 мин.1Е: Кызыгуу тартууКызыктуу оюн: «Мен эмнени көрүп турам?»

Оюндун максаты: Окуучуларга бир эле нерсе ар кайсы тараптан ар башкача көрүнөрүн түшүндүрүү.

  • Түшүндүрмө: Мугалим столдун ортосуна бир татаал буюмду (мисалы, чайнек же бир нече кубиктен куралган фигура) коет.
  • Жүрүшү: Окуучулар 3 тарапка (алды, каптал, үстү) бөлүнүп отурушат. Ар бир топ өзү көргөн тараптын сүрөтүн гана тартат. Кийин сүрөттөрдү салыштырганда, алар ар башка чыгат. Бул «Проекция» деген эмне экенин түшүнүүгө жол ачат.
ИФ1
15 мин1С: Түшүнүктү куруу8.6 3D ФИГУРАЛАР: ПЛАНДАР ЖАНА ФАСАДДАР

Үч өлчөмдүү фигураны эки өлчөмдүү тегиздикте (кагазда) көрсөтүү үчүн бизге проекциялар керек:

  • А багыты (Алдынан көрүнүш): Бул фигуранын бет маңдайын кароо.
  • В багыты (Капталдан көрүнүш): Фигуранын оң же сол тарабынан көрүнүшү.
  • С багыты (План же үстүнөн көрүнүш): Фигураны так төбөсүнөн ылдый кароо.
ИФ2
15 мин.2С: Билимдерди бириктирүү(Эксперимент: «Көлөкө театры»)

8.6 3D ФИГУРАЛАР: ПЛАНДАР ЖАНА ФАСАДДАР

Керектүү куралдар: Кол чырак (фонарь), кубиктер же кутучалар, ак кагаз.

  • Эксперименттин жүрүшү:
    1. Кубиктерден бир фигура кураңыз.
    2. Кол чыракты фигуранын туш тарабынан (алдынан, капталынан, үстүнөн) күйгүзүңүз.
    3. Ак кагазга түшкөн көлөкөнү чийип алыңыз.
  • Жыйынтык: Түшкөн көлөкөлөр — бул ошол фигуранын проекциялары болуп саналат. Бул эксперимент окуучуларга көлөмдүү нерседен жалпак сүрөт алууну визуалдык түрдө көрсөтөт.
ИФ3, ИФ4
10 мин3С: Билимди кеңейтүүИФ5
  

 

Үйгө тапшырма

            Тапшырма: Окуу китебиндеги 168-169-беттердеги бардык фигуралардын (а-дан h-га чейин) проекцияларын дептерге чийүү.

 

 

 

№1 Көнүгүүнүн толук чыгарылышы (Таблица түрүндө):

ФигураА (Алдынан)В (Капталдан)С (План/Үстүнөн)
а2х2 квадрат (оң үстү бош)2 тик мамыча3 кубик (Г-сымал)
b3х2 тик бурчтук2х2 квадрат6 кубиктен турган тик бурчтук
c3 кубик бийик мамычаТепкич (3-2-1)3 кубик катар
d3 кубик бийик мамыча2 кубик бийик мамыча1 квадрат
eТик бурчтук (ортосу сызык)Үч бурчтук (жантайыңкы)Квадрат
fКичинекей квадратКичинекей квадратКайчылаш (Плюс +)
gАлты бурчтукТик бурчтукТик бурчтук
h«П» тамгасы сымал«L» тамгасы сымалТөрт бурчтук (ичи сызык)
  1. Проекцияларды чийүү (168-169-беттер)

Ар бир кутучага (A, B, C) тиешелүү формаларды сызуу керек:

  • е фигурасы (жантайыңкы блок):
    • A: Тик бурчтук.
    • B: Тик бурчтук (бирок жантайыңкы сызыгы көрүнөт).
    • C: Ортосунан сызык менен бөлүнгөн тик бурчтук.
  • f фигурасы (кайчылаш мамычалар):
    • A: Төмөндө бир квадрат, ортосунда бийик тик бурчтук.
    • B: Төмөндө бир квадрат, ортосунда бийик тик бурчтук.
    • C: «Плюс» (+) белгиси сыяктуу форма.
  • g фигурасы (кырдуу блок):
    • A: Алты бурчтукка окшош форма.
    • B: Ортосунда горизонталдык сызыгы бар тик бурчтук.
    • C: Ортосунда вертикалдык сызыгы бар тик бурчтук.
  • h фигурасы (оюк блок):
    • A: «U» тамгасына окшош форма.
    • B: Бир бүтүн тик бурчтук.
    • C: Эки жагында квадраттары бар тик бурчтук.
  1. Фигураларды проекциялары менен дал келтирүү (170-бет)

Бул жерде сол жактагы чиймелерди оң жактагы фигуралар менен сызык аркылуу туташтыруу керек. Жогорудан төмөн карай иретте:

  1. Биринчи блок (Т-формасындагы проекция):
    • Бул эң төмөнкү оң жактагы «Г» сыяктуу кубдардан турган фигурага таандык. Анткени анын алдынан карагандагы көрүнүшү (Бет маңдайдан) так ошол «Т» формасын берет.
  2. Экинчи блок (Плюс формасындагы проекция):
    • Бул ортодогу кайчылаш кубдарга (Плюс формасындагы фигура) туура келет. Анын бардык тарабынан караганда (A, B, C) бирдей «Плюс» белгиси көрүнөт.
  3. Үчүнчү блок (Үч бурчтуктар):
    • Бул жогорудан экинчи турган үч бурчтуу блокко (призма) таандык. Анын капталдары үч бурчтук, ал эми үстү менен алды тик бурчтук.
  4. Төртүнчү блок (Көп кырдуу проекция):
    • Бул эң жогорудагы алты бурчтук формасындагы фигурага туура келет. Анын планы (C) эки тик бурчтуктан турат.

Кантип чийүү керек?

Сизге бул чиймелерди дептериңизге сызганга жеңил болушу үчүн, алардын схемалык көрүнүшүн элестетип көрүңүз:

Кеңеш: Чийүүдө ар дайым кубдардын санын санаңыз. Мисалы, эгер фигура 3 куб бийик болсо, проекцияда ал 3 бирдик бийиктиктеги тик бурчтук болот.

8.6 3D ФИГУРАЛАР: ПЛАНДАР ЖАНА ФАСАДДАР

Гульзина МУРЗАБЕКОВА, Алайчы уулу Саит атындагы инновациялык жалпы билим берүү мектеби- мекемесинин математика мугалими,  Дароот-Коргон айылы, Чоң-Алай району, Ош облусу

Бөлүшүү

Комментарийлер